Er zijn van die momenten waarop je denkt: wat is AI toch handig.
Neem huiswerk. Mijn dochter moest oefenen voor een wiskundetoets. Coördinaten, assenstelsels, grafieken. Van die onderwerpen waarvan je als ouder denkt dat je ze nog prima beheerst. Totdat je er weer eens echt voor moet gaan zitten.
Dus schakelde ik wat hulp in. Niet van een bijlesdocent, maar van AI.
Binnen de kortste keren lag er een compleet oefenpakket. Netjes verdeeld in blokken, duidelijke vragen, antwoorden erbij. Het zag er allemaal keurig uit.
Ik was tevreden.
Totdat ik beter ging kijken.
Er bleek iets niet te kloppen met de notatie van coördinaten. Soms werd een komma gebruikt, soms een puntkomma. Op zichzelf geen wereldramp. Maar voor een kind dat juist probeert de regels te leren, behoorlijk verwarrend.
En het mooiste? De AI had het allemaal met het grootste gemak en zonder enige twijfel gepresenteerd.
Het zag er goed uit. Maar dat was dus niet hetzelfde als dat het goed was.
De overtuigingskracht van een mooi antwoord
Dat is misschien wel een van de merkwaardigste eigenschappen van AI.
Het maakt geen verschil in uitstraling tussen een briljant antwoord en een antwoord waar iets aan mankeert. Beide komen keurig geformuleerd op je scherm. Met dezelfde rustige toon, dezelfde overzichtelijke kopjes en vaak dezelfde overtuigende uitleg.
Er gaat geen rood lampje branden wanneer het systeem iets verkeerd doet.
En wij mensen? Wij houden van dingen die er verzorgd uitzien.
Een nette tabel. Een goed geschreven verhaal. Een mooie presentatie. Voor je het weet, denk je: dat zal wel kloppen.
Ik betrap mezelf er regelmatig op.
De stagiair die nooit moe wordt
Soms stel ik me AI voor als een ontzettend enthousiaste stagiair.
Eentje die nooit moe wordt, alles wil aanpakken en binnen enkele seconden terugkomt met een resultaat.
“Ik heb het alvast voor je uitgewerkt!”
Fantastisch.
Alleen moet je soms nog even vragen: “Heb je ook gecontroleerd of het klopt?”
Waarop de stagiair waarschijnlijk antwoordt: “Uiteraard!”
En dan controleer je het toch maar even zelf.
Niet omdat die stagiair waardeloos is. Integendeel. Je kunt er ontzettend veel aan hebben. Maar enthousiasme, snelheid en een overtuigende presentatie zijn nog geen garantie voor kwaliteit.
Wie kijkt er nog even mee?
Op mijn werk kom ik dezelfde vraag tegen, alleen in een andere verpakking.
Daar gebruiken we technologie om documenten op te stellen, informatie te analyseren en processen slimmer te maken.
Ook daar ziet het resultaat er vaak indrukwekkend uit.
Maar ergens moet iemand nog steeds bepalen of het goed genoeg is. Of de juiste informatie is gebruikt. Of er iets ontbreekt. En vooral: of we begrijpen wat er gebeurt als het antwoord niet klopt.
Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn.
Soms is het gewoon een kwestie van nog eens goed lezen. Een vraag stellen. Of hardop zeggen: “Wacht eens even, volgens mij zit hier iets niet goed.”
Eigenlijk precies wat we kinderen op school proberen te leren.
Misschien moeten we zelf ook wat vaker huiswerk maken
Het grappige is dat ik mijn dochter regelmatig vertel dat ze opdrachten goed moet lezen. Niet te snel moet antwoorden. Even moet nadenken voordat ze iets opschrijft.
En ondertussen zit ik zelf achter mijn laptop, waar ik met één druk op de knop een compleet antwoord krijg voorgeschoteld.
Dat is toch een beetje ironisch.
We leren onze kinderen kritisch denken, terwijl we zelf steeds meer hulpmiddelen gebruiken die het denken lekker makkelijk maken.
Daar is op zichzelf niets mis mee. Ik ben de laatste die zal beweren dat we alles weer met pen en papier moeten doen.
Maar misschien moeten we één gewoonte niet uitbesteden.
Zelf nog even nadenken.
Niet bij ieder boodschappenlijstje of recept voor appeltaart. Maar wel wanneer het ertoe doet.
Want AI kan ons een hoop werk uit handen nemen.
Het blijft alleen handig als we af en toe zelf nog zien wat we in handen hebben.
En nu eerst koffie. Het is tenslotte weekend.